RHD-2 virus bij konijnen

Vanaf eind 2015 is in Nederland acute sterfte onder konijnen gemeld ten gevolge van uitbraken van het RHD2-virus: een nieuwe variant van VHD (Viral Hemorrhagic Disease), ook wel Rabbit Hemorrhagic Disease (RHD) genoemd. Deze nieuwe variant, die in 2010 voor het eerst opdook in Frankrijk heeft zich daarna langzaam verspreid over Europa.

In 2016 leek het RHD2-virus zich geografisch over het hele land te hebben verspreid, waarbij sterfte als gevolg van deze virusvariant in ieder geval bevestigd is onder tamme én wilde konijnen uit de provincies Limburg, Gelderland, Groningen, Overijssel, Utrecht en Zuid-Holland, Drenthe, Noord-Brabant en Noord-Holland. Exacte gegevens over het spreidingsgebied en aantallen slachtoffers van VHD zijn niet te geven, onder andere omdat er geen centrale registratie is van sterfte onder tamme en wilde konijnen én omdat overleden konijnen niet altijd worden onderzocht. Bovendien zullen veel dode wilde konijnen niet worden opgemerkt doordat konijnen in het wild deels ondergronds leven en daar dus ook kunnen sterven.

Op onderstaande kaart staat waar de diagnose in 2016 met zekerheid is gesteld.

Kaart RHD2

Kaart RHD2

Symptomen

Een met RHD1 (klassieke vorm) geïnfecteerd konijn zal veelal binnen 24-48 uur sterven. Bij RHD2 bedraagt deze termijn gemiddeld 3-5 dagen. In beide gevallen kunnen benauwdheid, koorts (> 40 °C), bloedingen of neurologische verschijnselen (trillen) gezien worden voorafgaand aan de sterfte. Vaak echter sterft het konijn zonder voorafgaande verschijnselen. Daarnaast kan bij RHD2 een meer chronisch ziektebeeld gezien worden waarbij het konijn gedurende langere periode algemeen ziek kan zijn.

In tegenstelling tot RHD1, waar het sterftepercentage vaak >80% bedraagt, ligt het sterftecijfer bij RHD2 vaak lager (5-70%). In geval van RHD2 kan daarnaast bij konijnen die de acute fase overleven een meer chronisch ziektebeeld gezien worden met als belangrijkste verschijnselen gewichtsverlies, sloomheid en geelzucht.

Behandeling en vaccinatie

Er geen behandeling voor konijnen die ziek zijn als gevolg van een infectie met het RHD-virus. Preventief is wel vaccinatie mogelijk.  Er is inmiddels een vaccin tegen RHD2 geregistreerd, maar het is helaas niet helemaal duidelijk hoe lang de daardoor opgebouwde immuniteit voldoende blijft, de fabrikant is dat nog aan ’t onderzoeken. In elk geval wordt uitgegaan van minimaal 1/2 jaar; ons advies is echter om de vaccinatie (samen met de ‘klassieke’ myxomatose/RHD- vaccinatie) jaarlijks te herhalen. (Uiteraard wel eerst een afspraak maken, per telefoon of via deze website)

LET OP: ook gezonde konijnen kunnen het virus bij zich dragen en uitscheiden, en op die manier een besmetting vormen voor andere konijnen. Het samenbrengen van onbeschermde konijnen (bijvoorbeeld voor zogenaamde ‘entspreekuren’) wordt daarom afgeraden (en dat doen wij dus ook niet).

Preventieve maatregelen

RHD verspreidt zich door direct contact en ook indirect via urine, faeces, water, voedsel, kleding, handen en hokken. Stekende insecten kunnen ook een rol spelen in de verspreiding. Om besmetting te voorkomen worden eigenaren geadviseerd geen (vers) gras of groente van buiten (moestuin) aan het konijn te voeren. Ook dient voorzichtig omgegaan te worden met voeren van hooi of kuil waar mogelijk wilde konijnen mee in aanraking zijn gekomen. Na het lopen over besmette konijnenveldjes (besmet met urine van wilde konijnen) kan de infectie met het schoeisel worden overgebracht. Houd hier rekening mee.

Wanneer een konijnenbestand getroffen wordt door acute sterfte kan een noodvaccinatie (tegen RHD1 en RHD2) overwogen worden. Het is aangetoond dat zeven dagen na de vaccinatie de dieren afweer tegen het RHD-virus hebben ontwikkeld zodat hiermee de schade mogelijk kan worden beperkt. Omdat de RHD2-vaccins geïnactiveerde vaccins zijn, is er in ieder geval geen kans op spreiding van het virus als gevolg van de vaccinatie.